هوش مصنوعیNov 1, 20268 min read

نوشتن پرامپت برای ChatGPT، Claude و Gemini: آموزش گام‌به‌گام

نوشتن پرامپت را با روش‌های رسمی OpenAI، Anthropic و Google یاد بگیرید و با چند نمونه آماده، از ChatGPT، Claude و Gemini جواب دقیق‌تر برای کار، درس و فریلنسری بگیرید.

نوشتن پرامپت یعنی این‌که درخواست خود را طوری برای ChatGPT، Claude یا Gemini بنویسید که بار اول جواب دقیق و قابل استفاده بگیرید. در این آموزش، روش‌هایی را که خود OpenAI، Anthropic و Google در راهنماهای رسمی خود پیشنهاد کرده‌اند، ساده و با مثال برای کار، درس و فریلنسری توضیح می‌دهیم.

خلاصه در یک نگاه: هدف را روشن بگویید، زمینه و اطلاعات لازم را بدهید، شکل و طول جواب را مشخص کنید، یکی دو محدودیت مهم را بنویسید و بعد با پیام‌های پیگیری جواب را بهتر کنید. برای کارهای مهم از مدل بخواهید منبع بدهد و موارد نامطمئن را علامت بزند.

پرامپت چیست و چرا نوشتن درست آن مهم است؟ 🤖

پرامپت همان متنی است که به مدل هوش مصنوعی می‌دهید تا جواب بسازد؛ می‌تواند یک سوال، یک دستور یا یک هدف باشد. هرچه پرامپت روشن‌تر و کامل‌تر باشد، جواب دقیق‌تر و مرتبط‌تر است و وقت کمتری برای اصلاح آن می‌گذارید.

طبق مرکز راهنمای OpenAI، پرامپت فقط متن نیست و می‌تواند تصویر یا صدا هم باشد. راهنمای ChatGPT هم تأکید می‌کند که برای نوشتن پرامپت به فرمول پیچیده یا زبان فنی نیاز ندارید؛ با کلمات خودتان شروع کنید، جواب را ببینید و با پیام بعدی آن را شکل بدهید. یک پرامپت کوتاه اغلب کافی است، اما برای کارهای بزرگ‌تر جزئیات بیشتر لازم است.

یک پرامپت خوب از چه بخش‌هایی ساخته می‌شود؟ 🧩

یک پرامپت خوب معمولاً چهار بخش دارد: هدف، زمینه، شکل خروجی و محدودیت‌ها. لازم نیست همیشه همه را بنویسید؛ فقط بخش‌هایی را بیاورید که در نتیجه اثر دارند.

هدف: دقیقاً چه کاری باید انجام شود؟ مثلاً «یک ایمیل کوتاه و مؤدبانه برای مشتری بنویس».
زمینه: چه اطلاعاتی به مدل کمک می‌کند؟ فایل، یادداشت، مخاطب و موقعیت را بگویید.
شکل خروجی: قالب، طول و سطح جزئیات؛ مثلاً جدول، فهرست یا متنی زیر ۱۲۰ کلمه.
محدودیت‌ها: چه چیزی نباید تغییر کند؟ مثلاً «تاریخ‌ها و ارقام را تغییر نده» یا «فقط از منابعی که دادم استفاده کن».

راهنمای OpenAI برای کارهای روزمره یک قانون ساده هم دارد: اگر نتوانید «جواب خوب» را در یک یا دو جمله توصیف کنید، مدل هم نمی‌تواند به‌طور مطمئن به آن برسد.

چطور پرامپت دقیق‌تر برای ChatGPT بنویسیم؟ ✍️

برای ChatGPT دستور را اول بنویسید، متن یا اطلاعات را با علامتی مثل ### یا """ از دستور جدا کنید و نتیجه‌ای را که می‌خواهید دقیق توصیف کنید. این توصیه‌ها در راهنمای رسمی OpenAI آمده‌اند.

از نتیجه شروع کنید، نه از مراحل

به‌جای فهرست طولانی مراحل، بگویید چه چیزی می‌خواهید و برای چه کسی. مثال: «این یادداشت‌های جلسه را به یک گزارش کوتاه برای تیم تبدیل کن و تصمیم‌ها و کارهای بعدی را اول بیاور.»

لحن را با صفت مشخص کنید

کلماتی مثل رسمی، دوستانه، حرفه‌ای یا جدی به مدل نشان می‌دهند جواب با چه لحنی نوشته شود؛ مثلاً «این را با لحن دوستانه و جذاب توضیح بده».

با مثال، قالب را نشان دهید

OpenAI پیشنهاد می‌کند اول بدون مثال امتحان کنید و اگر نتیجه خوب نبود، یکی دو نمونه از قالب دلخواه را به پرامپت اضافه کنید. همچنین به‌جای این‌که فقط بگویید چه کاری نکند، بگویید به‌جایش چه کند.

تنظیمات دائمی را در Personalization بگذارید

ترجیحاتی که در همه گفتگوها لازم دارید، مثل زبان پاسخ یا سبک نوشتن، را در بخش Settings و سپس Personalization به‌عنوان custom instructions ذخیره کنید تا هر بار تکرار نکنید.

نوشتن پرامپت برای Claude چه تفاوتی دارد؟ 🧠

Anthropic می‌گوید با Claude مثل یک کارمند تازه و بسیار باهوش رفتار کنید که از روش‌های کاری شما خبر ندارد؛ هرچه دقیق‌تر توضیح دهید، نتیجه بهتر است. آزمون ساده آن این است: اگر همکاری بدون اطلاعات قبلی از پرامپت شما گیج شود، Claude هم گیج می‌شود.

دلیل را بگویید: توضیح این‌که چرا یک قانون مهم است، به Claude کمک می‌کند هدف شما را بهتر بفهمد.
از تگ‌های XML استفاده کنید: دستور، زمینه و مثال‌ها را در تگ‌های جدا مثل <instructions> و <example> بگذارید تا قاطی نشوند.
۳ تا ۵ مثال بدهید: به گفته Anthropic مثال‌های مرتبط و متنوع یکی از مطمئن‌ترین راه‌ها برای کنترل قالب و لحن جواب است.
نقش تعیین کنید: حتی یک جمله مثل «تو دستیار برنامه‌نویسی متخصص Python هستی» رفتار مدل را متمرکزتر می‌کند.
متن‌های طولانی را بالا بگذارید: در اسناد بزرگ، متن را اول و سوال را آخر بنویسید؛ Anthropic می‌گوید این کار در آزمایش‌ها کیفیت جواب را تا ۳۰ درصد بهتر کرده است.

برای Gemini چطور پرامپت بنویسیم؟ 💡

Google برای Gemini پنج توصیه اصلی دارد: به زبان طبیعی بنویسید، روشن و مختصر باشید، زمینه بدهید، از کلمات کلیدی دقیق استفاده کنید و کارهای پیچیده را به چند پرامپت جدا تقسیم کنید.

مثلاً به‌جای «برنامه پروژه بساز» بنویسید: «برای معرفی یک محصول تازه، برنامه پروژه از امروز تا پایان ماه آینده بساز». Google همچنین یادآوری می‌کند که Gemini ممکن است اطلاعات نادرست بدهد و نباید آن را جای مشاوره پزشکی، حقوقی یا مالی گذاشت. اپلیکیشن Gemini به بیش از ۴۵ زبان در دسترس است.

چطور جواب‌های دقیق‌تر و قابل اعتمادتر بگیریم؟ ✅

پرامپت اول لازم نیست کامل باشد؛ جواب را بخوانید و با پیام پیگیری تغییر مشخص بخواهید. برای کارهای مهم هم از مدل بخواهید خودش را بررسی کند.

از مدل بخواهید منبع بدهد یا مستقیم از متنی که داده‌اید نقل‌قول کند.
بنویسید: «هر چیزی را که مطمئن نیستی با (نیاز به بررسی) علامت بزن».
در پایان بخواهید: «قبل از تمام کردن، فرض‌هایی را که کردی فهرست کن».
برای اطلاعات روز، از ChatGPT بخواهید جستجوی وب انجام دهد و منبع بیاورد.
در آخر، خودتان نتیجه را پیش از استفاده یا فرستادن مرور کنید.

نمونه پرامپت آماده برای فریلنسرها

تو یک مشاور فریلنسری هستی. برای پروژه طراحی لوگوی یک نانوایی، یک پیشنهاد کاری کوتاه بنویس. مخاطب صاحب نانوایی است. لحن دوستانه و حرفه‌ای باشد، زیر ۱۵۰ کلمه، با قیمت و زمان تحویل در یک فهرست. قیمت را خودت حدس نزن و جای آن [قیمت] بگذار.

سوالات متداول ❓

آیا برای نوشتن پرامپت باید انگلیسی بلد باشم؟

نه. می‌توانید به فارسی بنویسید؛ اپلیکیشن Gemini به بیش از ۴۵ زبان کار می‌کند و ChatGPT و Claude هم فارسی را می‌فهمند. مهم روشن بودن هدف و زمینه است، نه زبان.

پرامپت طولانی بهتر است یا کوتاه؟

برای سوال‌های ساده پرامپت کوتاه کافی است. برای کارهای بزرگ‌تر، هدف، زمینه، شکل خروجی و محدودیت‌ها را اضافه کنید، اما فقط بخش‌هایی را که واقعاً لازم است.

آیا یک پرامپت در ChatGPT، Claude و Gemini یکسان کار می‌کند؟

اصول پایه مثل روشن بودن، دادن زمینه و مثال در هر سه یکسان است. تفاوت‌ها جزئی است؛ مثلاً Anthropic استفاده از تگ‌های XML را برای Claude پیشنهاد می‌کند.

چطور این ابزارها را در افغانستان یا ایران تهیه کنم؟

در فروشگاه بسته‌ها (Bastaha) اشتراک‌های ChatGPT، Claude، Gemini و Grok و اعتبار API موجود است و پرداخت با HesabPay یا ارز دیجیتال انجام می‌شود.

محصولات مرتبط در فروشگاه بسته‌ها 🛒

اگر می‌خواهید همین امروز از این ابزارها استفاده کنید، همه محصولات موجود این دسته‌ها را در فروشگاه بسته‌ها پیدا می‌کنید. پرداخت به آسانی با HesabPay انجام می‌شود.

قیمت‌ها به دالر امریکایی و مربوط به زمان نگارش این مطلب هستند؛ قیمت نهایی و موجودی را در صفحه هر محصول ببینید.

جمع‌بندی

نوشتن پرامپت مهارتی است که با چند قانون ساده یاد گرفته می‌شود: هدف روشن، زمینه کافی، قالب مشخص، یکی دو محدودیت مهم و اصلاح با پیام‌های بعدی. همین امروز یکی از نمونه‌های بالا را در ChatGPT، Claude یا Gemini امتحان کنید. اگر هنوز اشتراک ندارید، آن را از بسته‌ها (Bastaha) بخرید و به آسانی با HesabPay پرداخت کنید.

منابع: راهنمای پرامپت‌نویسی ChatGPT، راهنمای پرامپت Claude و نکات پرامپت Gemini.